Een osteopaat krijgt dagelijks te maken met de enorme complexiteit van het menselijk lichaam. Zonder dat wij ons daarvan bewust zijn, verlopen er voortdurend duizenden processen tegelijkertijd — normaal gesproken probleemloos. Vaak ontstaan klachten pas wanneer het lichaam wordt belast door invloeden van buitenaf, zoals stress, ziekte of een trauma.
Dat geldt zeker voor het zenuwstelsel, en in het bijzonder voor het centraal zenuwstelsel en het brein. Ondanks alle wetenschappelijke vooruitgang blijft het brein ons fascineren. Niet voor niets worden er nog altijd veel boeken geschreven over de werking ervan. Een grote inspiratiebron binnen dit vakgebied was de Engelse neuroloog Oliver Sacks, werkzaam in New York en auteur van vele bekende boeken. Hij wist ingewikkelde neurologische processen begrijpelijk te maken door verhalen uit zijn dagelijkse praktijk te gebruiken. Zijn eerste boek over migraine verscheen al in 1970 en werd later uitgebreid met een tweede uitgave.
Ook binnen de osteopathie zien we regelmatig patiënten met hoofdpijn en migraine. Daarbij valt steeds opnieuw op dat er niet één vaste oorzaak aan te wijzen is. Juist door de complexiteit van het zenuwstelsel kunnen verschillende structuren in het lichaam betrokken zijn bij het ontstaan van dezelfde klacht.
Hoofdpijn na een val
Op 8 september zag ik een vrouw van 36 jaar die sinds een week ernstige hoofdpijn had. Door de klachten had zij al drie dagen niet kunnen werken.
Mijn onderzoek wees in de richting van het bovenste gedeelte van de hersenstam. Het vermoeden bestond dat deze structuur zowel op jonge leeftijd als recent opnieuw belast was geraakt.
Toen ik haar vroeg naar gebeurtenissen rond haar zevende levensjaar, vertelde zij dat zij vroeger aan turnen deed en regelmatig van de evenwichtsbalk viel — soms letterlijk op haar hoofd. Dat werd destijds min of meer als normaal beschouwd binnen de sport.
Daarnaast bleek zij kort daarvoor, op 21 augustus tijdens een kampeervakantie, over een scheerlijn te zijn gestruikeld en hard met haar gezicht op de grond te zijn gevallen. Soms kan een oud trauma jarenlang sluimerend aanwezig blijven en door een nieuwe val opnieuw klachten veroorzaken.
Migraine sinds de kinderjaren
Drie dagen later zag ik een man van 44 jaar met aanvallen van migraine. Hij had hier al last van sinds zijn zevende levensjaar. Normaal gesproken kreeg hij ongeveer vier aanvallen per jaar, maar in de afgelopen zomer was dat opgelopen naar één aanval per maand.
De klachten begonnen hem steeds meer zorgen te geven, mede omdat zijn werkgever weinig begrip had voor zijn regelmatige uitval op het werk.
Ook bij migraine zien we regelmatig dat oude spanningen of letsels in het lichaam langdurig invloed kunnen blijven uitoefenen op het zenuwstelsel.
Jarenlange hoofdpijn bij een jong meisje
Een ander voorbeeld is een meisje van 15 jaar dat samen met haar moeder op consult kwam. Zij had sinds haar achtste vrijwel dagelijks hoofdpijn.
Bij dit soort klachten stelt de osteopaat zichzelf steeds twee belangrijke vragen:
- Welke structuur veroorzaakt de klachten?
- Waardoor is deze situatie ontstaan?
In haar geval wees het onderzoek op spanning in het steunweefsel van de hersenen — het bindweefsel rondom de zenuwbanen — vlak achter het voorhoofdsbeen.
Ik vermoedde dat deze spanning het gevolg was van een hoofdletsel op zeer jonge leeftijd, rond de leeftijd van anderhalf jaar. Toen ik dit aan haar moeder vroeg, vertelde zij over een ongeluk tijdens een vakantie. Haar vader was destijds met haar in zijn armen in de lobby van een hotel over een laag bankje gestruikeld en hard op een marmeren vloer gevallen.
Hij had nog geprobeerd zijn dochter tijdens de val te beschermen, maar ondanks die reflex had ook haar hoofd een flinke klap gekregen. Vader was destijds vooral geschrokken van het ongeluk zelf, maar mogelijk heeft dit vroege trauma later een rol gespeeld bij het ontstaan van haar langdurige hoofdpijnklachten.
Het lichaam als geheel bekijken
Deze voorbeelden laten zien dat hoofdpijn en migraine zeer verschillende oorzaken kunnen hebben. Soms ligt de oorsprong in een recent letsel, soms in een gebeurtenis van vele jaren geleden.
Binnen de osteopathie wordt daarom niet alleen gekeken naar de plek van de pijn, maar naar het functioneren van het lichaam als geheel. Juist door die bredere benadering kunnen verbanden zichtbaar worden die eerder onopgemerkt bleven.
